Thursday, October 22, 2009

Georg Trakl: Grodek

Με αφορμή ένα ποίημα του Γκέοργκ Τρακλ (3.2.1887 — 3.11.1914) που μας έστειλε ο Return
ελάχιστη (και εξαιρετικά ατελής*) μνεία στον έξοχο αυτόν ποιητή!

*ένθερμα σας προτρέπω να εντρυφήσετε στη ζωή και το έργο του.

Μόλις 10 χρόνων, εγγράφεται στο γυμνάσιο του Ζάλτσμπουργκ, όπου σπουδάζει ελληνικά και μαθηματικά. Αργότερα, φαρμακευτική στην Βιέννη.
Ανήσυχο και αναρχικό πνεύμα, ψυχή βασανισμένη από ενοχές και συναισθηματική αστάθεια, δεν 'κατάφερε' ποτέ να ενσωματωθεί στην ασφυκτικά αυστηρή αστική κοινωνία - βρίσκοντας δυστυχώς διέξοδο στα ναρκωτικά.
Με την έναρξη του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, φεύγει για το μέτωπο της Γαλικίας με μια υγειονομική μονάδα. Εκεί γράφει και το τελευταίο του ποίημα: GRODEK.
Μετά τη μάχη τού GRODEK, βρίσκεται ανάμεσα σε 90 βαριά τραυματισμένους συντρόφους, που νιώθει ανίκανος να περιθάλψει˙ καταρρέει και επιχειρεί να αυτοπυροβοληθεί.
Στο νοσοκομείο τής Κρακοβίας όπου μεταφέρεται, τη νύχτα τής 3ης Νοεμβρίου πεθαίνει από μεγάλη δόση κοκαΐνης. Ήταν 27 χρόνων.
Σε λίγες μέρες, μάλιστα, συμπληρώνονται 95 χρόνια από την 'αναχώρησή' του: 3.11.1914
[Την ίδια μέρα που έχω προγραμματίσει στην 'άμμο' αφιέρωμα στον Κάφκα (χρεωστούμενο από το καλοκαίρι)].

GRODEK

Am Abend tönen die herbstlichen Wälder
Von tödlichen Waffen, die goldnen Ebenen
Und blauen Seen, darüber die Sonne
Düstrer hinrollt; umfängt die Nacht
Sterbende Krieger, die wilde Klage
Ihrer zerbrochenen Münder.
Doch stille sammelt im Weidengrund
Rotes Gewölk, darin ein zürnender Gott wohnt
Das vergoßne Blut sich, mondne Kühle;
Alle Straßen münden in schwarze Verwesung.
Unter goldnem Gezweig der Nacht und Sternen
Es schwankt der Schwester Schatten durch den schweigenden Hain,
Zu grüßen die Geister der Helden, die blutenden Häupter;
Und leise tönen im Rohr die dunklen Flöten des Herbstes.
O stolzere Trauer! ihr ehernen Altäre
Die heiße Flamme des Geistes nährt heute ein gewaltiger Schmerz,
Die ungeborenen Enkel.

GRODEK

At evening the autumn woodlands ring
With deadly weapons. Over the golden plains
And lakes of blue, the sun
More darkly rolls. The night surrounds
Warriors dying and the wild lament
Of their fragmented mouths.
Yet silently there gather in the willow combe
Red clouds inhabited by an angry god,
Shed blood, and the chill of the moon.
All roads lead to black decay.
Under golden branching of the night and stars
A sister's shadow sways through the still grove
To greet the heroes' spirits, the bloodied heads.
And softly in the reeds Autumn's dark flutes resound.
O prouder mourning! - You brazen altars,
The spirit's hot flame is fed now by a tremendous pain:
The grandsons, unborn.

Ανασύρω την μελέτη τού Thomas Weilguny που επισύναψε στα 'σχόλια' ο φίλος Return για το ποίημα Grodek. (Δεν την έχω διαβάσει ακόμη - ευχαρίστως δέχομαι υποδείξεις για τα όποια λάθη μου στην ελληνική μετάφραση.)

ΓΚΡΟΝΤΕΚ

Το βράδυ τα δάση τού φθινοπώρου αντηχούν
από θανάσιμα όπλα. Πάνω από τις χρυσές πεδιάδες
και τις λίμνες του γαλάζιου, ο ήλιος
κυλάει πιο σκοτεινός. Η νύχτα αγκαλιάζει
τους πολεμιστές που πεθαίνουν και τον άγριο θρήνο
των τεμαχισμένων στομάτων τους.
Κι όμως, σιωπηλά πάνω απ’ την ιτιά
μαζεύονται κόκκινα σύννεφα που κατοικούνται από έναν θυμωμένο θεό,
το χυμένο αίμα και την ψύχρα του φεγγαριού.
Όλοι οι δρόμοι καταλήγουν στη μαύρη αποσύνθεση.
Κάτω απ’ τα χρυσά κλαδιά της νύχτας και των αστεριών
λικνίζεται μέσα στο ακίνητο άλσος η σκιά μιας αδελφής
για να χαιρετήσει τα πνεύματα των ηρώων, τα ματωμένα κεφάλια.
Και απαλά ηχούν στα καλάμια τα σκοτεινά φλάουτα του φθινοπώρου.
Ω υπερήφανο πένθος! Κι εσείς, ορειχάλκινοι βωμοί
η καυτή φλόγα τών πνευμάτων ταΐζεται τώρα από έναν τρομερό πόνο:
τα αγέννητα εγγόνια.

Κι εδώ, ένας εξαιρετικός σύνδεσμος με όλα τα ποιήματά του και όχι μόνο (αγγλικά και γερμανικά) : Georg Trakl


*Ο Georg Trakl συνιστά αναμφίβολα μια μεγαλοφυή περίπτωση ποιητή, και ακόμα, είναι από μόνος του μια "σχολή" η οποία λόγω της ιδιαίτερης φύσης της δεν μπορεί εύκολα να βρει μιμητές και συνεχιστές...

Αυτός ο ανεξιχνίαστος άνθρωπος, ο ντεκαντάν λόγιος και πυρφόρος οραματιστής μαζί, φιγούρα που λες και δραπέτευσε από κάποια σελίδα του Ντοστογιέφσκυ, προσέφερε στη γερμανόφωνη ποίηση του καιρού του ένα άλλο είδος νεωτερικότητας, τέτοιο που ούτε καν θα το φανταζόταν π.χ. ο Ρίλκε. Πιο "κολασμένο", πιο "ωμό," μια αναδιάταξη του Ρεμπώ στους δρυμούς της Κεντρικής Ευρώπης που είναι "φορτωμένοι" από την τευτονική μυθολογία και από αυτό το τόσο ιδιότυπο "blau" που επαναλαμβάνει ο ίδιος στα ποιήματά του σε σημείο σχεδόν εμμονής...

Από τους ελάχιστους ποιητές που συνέλαβαν ήδη στην αυγή του αιώνα το "έκπτωτο" ενός ευρωπαϊκού status που δεν μπορούσε αλλιώς να λειτουργήσει ει μη με μια μαζική σφαγή... Εκείνη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στην οποία έμελε να χάσει και ο ίδιος τη ζωή του σε όχι πολύ διευκρινισμένες ακόμη συνθήκες...

Ο Trakl ήταν ένας προφήτης χωρίς πιστούς όταν ζούσε. Σήμερα οι "πιστοί" του υπάρχουν μεν, αλλά έχουν ξεχάσει πλέον -μαζί με άλλους- πώς να μεταχειρίζονται μια προφητεία.*

11 comments:

the_return said...

Χαίρομαι τόσο για την έξοχη μετάφραση όσο και για την όμορφη παρουσίαση του "Grodek".

Ο Georg Trakl συνιστά αναμφίβολα μια μεγαλοφυή περίπτωση ποιητή, και ακόμα, είναι από μόνος του μια "σχολή" η οποία λόγω της ιδιαίτερης φύσης της δεν μπορεί εύκολα να βρει μιμητές και συνεχιστές...

Αυτός ο ανεξιχνίαστος άνθρωπος, ο ντεκαντάν λόγιος και πυρφόρος οραματιστής μαζί, φιγούρα που λες και δραπέτευσε από κάποια σελίδα του Ντοστογιέφσκυ, προσέφερε στη γερμανόφωνη ποίηση του καιρού του ένα άλλο είδος νεωτερικότητας, τέτοιο που ούτε καν θα το φανταζόταν π.χ. ο Ρίλκε. Πιο "κολασμένο", πιο "ωμό," μια αναδιάταξη του Ρεμπώ στους δρυμούς της Κεντρικής Ευρώπης που είναι "φορτωμένοι" από την τευτονική μυθολογία και από αυτό το τόσο ιδιότυπο "blau" που επαναλαμβάνει ο ίδιος στα ποιήματά του σε σημείο σχεδόν εμμονής...

Από τους ελάχιστους ποιητές που συνέλαβαν ήδη στην αυγή του αιώνα το "έκπτωτο" ενός ευρωπαϊκού status που δεν μπορούσε αλλιώς να λειτουργήσει ει μη με μια μαζική σφαγή... Εκείνη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στην οποία έμελε να χάσει και ο ίδιος τη ζωή του σε όχι πολύ διευκρινισμένες ακόμη συνθήκες..

Ο Trackl ήταν ένας προφήτης χωρίς πιστούς όταν ζούσε. Σήμερα οι "πιστοί" του υπάρχουν μεν, αλλά έχουν ξεχάσει πλέον -μαζί με άλλους- πώς να μεταχειρίζονται μια προφητεία.

Παραθέτω ακόμα, από τους "Τρώες" μου, ένα ποίημα που είναι κατά κάποιο τρόπο αναφορικό προς αυτόν:


ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΤΟΥ GEORG TRAKL ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΑ


Στην Μεγάλη Βιβλιοθήκη της Τροίας
Οι άνθρωποι διαβάζαν Ιστορία

Κυρίως

Τόση πολλή ιστορία
Απελπιστική η έκτασή της

Απ' το Βυζάντιο έως πιο πρόσφατα, Μυκήναι

Όταν κατέφθασε ο Πάτροκλος
Κατευθύνθηκε προς τον τομέα της ποίησης

Αφήστε με, είπε, ν'αποφυλακίσω τον νεαρό ποιητή

Georg Trakl

Απ' τις σελίδες όπου βρίσκεται
Και σε αντάλλαγμα προτίθεμαι

Να σας δώσω

Τ'αυτοκίνητό μου και αυτόγραφα

Όχι όχι,είπε η Tρωαδίτισσα υπάλληλος,
Θα τον κρατήσουμε για πάντα έντυπον!

Kατέληξε

Ένα φως απόκοσμο στην οδοντοστοιχία της
Καθώς χαμογελούσε στον έντρομο Πάτροκλο

Θα τον κρατήσουμε για πάντα έντυπον

*

markos A said...

εδώ γίνονται θαύματα
και όπως λες κι εσύ Νανά, συνηθίζουν να είναι σιωπηλά

εξαιρετική όπως πάντα και η ανάλυση του Ριτέρν

συγχαρητήρια και στους δυο σας!
σας ευχαριστώ και γι' αυτό το ταξίδι

καλημέρα σε όλους!

onlysand said...

My RETURN :)

αχ, πόσο με ...ξεκουράζουν οι 'καταθέσεις' σου - πάω τώρα να ποστάρω την περιεκτικότατη συνεισφορά σου για τον ποιητή

σ' ευχαριστώ ΚΑΙ που μου έδωσες την αφορμή ν' ασχοληθώ, έστω και 'επιπόλαια', με τον αγαπημένο Τρακλ

onlysand said...

MARKO :)

δεν έκανα και τίποτα που ν’ αξίζει τα συγχαρητήριά σου – λυπάμαι μόνο που δεν είχα το χρόνο για πιο ολοκληρωμένη παρουσίαση...
με σαγηνεύει η απόκοσμη ‘φυσικότητα’ που διατρέχει όλα του ποιήματα

εγώ σ’ ευχαριστώ

the_return said...

Μπορείτε ακόμα να κατεβάσετε από εδώ μιά σύνθεση του πολύ σημαντικού συνθέτη της ηλεκτρονικής μουσικής Klaus Schulze, με τίτλο "Grodek" , βασισμένη στο ομώνυμο ποίημα του Γιόργκ Τρακλ,

και επίσης μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ το "Sebastian im Traum" του ιδίου συνθέτη βασισμένο στην ομώνυμη αριστουργηματική συλλογή-ενότητα του Αυστριακού ποιητή.

Έψαχνα στο σκληρό μου δίσκο να εντοπίσω και το "Sebastiam im Traum" του Hans Werner Henze - εκπληκτικό έργο. Αλλά σκανδαλωδώς έλειπε. Επιφυλάσσομαι λοιπόν μόλις το ανεύρω σε κάποιο cd.

onlysand said...

έξοχα, my RETURN!

έφτιαξες ένα πολυπρισματικό περίοπτο 'περίπτερο' για τον υπέροχο Γκέοργκ

"Ο Σεβαστιανός στο όνειρο" του Hans Werner Henze, υπάρχει εδώ:

http://www.emusic.com/album/Royal-Concertgebouw-Orchestra-Mahler-Symphony-No-6-Henze-Sebastian-Im-Traum-MP3-Download/10920851.html

είναι μαζί με την Συμφωνία Νο. 6 τού Μάλερ (προχωρείστε τη σελίδα προς τα κάτω)

Κι εδώ, συμπληρωματικά sites σχετικά με τον "Sebastian" και τον Henze :

http://en.wikipedia.org/wiki/Sebastian_im_Traum

http://www.chesternovello.com/default.aspx?TabId=2432&State_3041=2&workId_3041=14589#

(συγχωρέστε με που σας βάζω στον κόπο να κάνετε copy/paste)

Ας (ΨΥΧ)αγωγηθούμε :)

the_return said...

"Γκέοργκ" φυσικά για τους Γερμανούς, αλλά δεδομένου ότι ήταν Αυστριακός, "Γιόργκ", χωρίς να έχει κάποια ιδιαίτερη σημασία αυτό.

Ευχαριστώ κι εγώ Νανά μου, για τα λινκ που παραθέτεις.

meril said...

Καλημέρα Νανά
καλημέρα σ'όλους

όμορφη χαρούμενη μέρα συνταιριάζονται με του κήπου τα άνθη....

onlysand said...

Η μέρα είναι τέλεια, όταν προσφέρεις κάτι σε κάποιον - μη περιμένοντας ανταπόδοση

καλό μεσημέρι Μέρλιν :)

the_return said...

Να πω μια καλησπέρα και να πω ότι χαίρομαι να διαβάζω πάντα την "αντικαθεστωτική" ποίησή σου, Νανά μου.

"Αντικαθεστωτική" με την έννοια ότι με τον τρόπο της, και εμμέσως σε δεύτερο πλάνο, πέρα από το πρώτο της δημιουργίας, βάλλει κατά της ασχήμιας, του κιτς, του ερασιτεχνισμού και της προχειρότητας.

Πράγματα τα οποία κοντεύουν να γίνουν (αν δεν είναι ήδη) "καθεστώς" στις μέρες μας, και δη στην ιστολογική επικράτεια που βρίθει από πρόχειρες γραφές, φαντασιωτικές προβολές και ομίλους των χαμένων ελπίδων.

Είναι δυνατό το αίσθημα της "πλήρωσης" όταν διαβάζει κανείς ακμαία και "υγιή" ιστολόγια.

Πολύ ωραία και η "Παλίρροιά" σου, δεν πρόκειται να υπάρξει ποτέ αμπώτιδα στη γραφή σου.

onlysand said...

My RETURN

προσυπογράφω τα 'αντικαθεστωτικά' που εύστοχα υπογραμμίζεις - χωρίς να είμαι καθόλου σίγουρη ότι τα υπηρετώ (αρκούντως)

κατά τα ...λοιπά...
ω, την ξαρμάτωτη της άμπωτης, και πού με στέλνεις!...

(Ειδικέ στις ενθαρρυντικές ...ενέσεις ;)